(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
11.23. అధ్యాయః 023
Mahabharata - Strii Parva - Chapter Topics
కృష్ణప్రతి గాంధార్యా భీష్మద్రోణాదిగుణానువర్ణనపూర్వకం తత్తచ్ఛరీరాణాం విలపంతీనాం త్తత్స్త్రీణాం చ ప్రదర్శనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Strii Parva - Chapter Text

గాంధార్యువాచ। 11-23-0x(5358)(65441)
ఏష శల్యో హతః శేతే సాక్షాన్నకులమాతులః।
ధర్మజ్ఞేన హతస్తాత ధర్మరాజేన సంయుగే॥ 11-23-1(65442)
యస్త్వయా స్పర్ధతే నిత్యం సర్వత్ర పురుషర్షభ।
స ఏష నిహతః శేతే మద్రరాజో మహాబలః॥ 11-23-2(65443)
`జయద్రథే యది బ్రూయురుపరోధం కథంచన।
మద్రపుత్రే కథం బ్రూయురుపరోధం వివక్షవః॥' 11-23-3(65444)
యేన సంగృహ్ణతా తాత రథమాధిరథేర్యుధి।
జయార్థం పాండుపుత్రాణాం తదా తేజోవధః కృతః॥ 11-23-4(65445)
అహో ధిక్ఫశ్య శల్యస్య పూర్ణచంద్రసుదర్శనం।
ముఖం ప్ద్మపలాశాక్షం కాకైరాదష్టమవ్రణం॥ 11-23-5(65446)
ఏషా చామీకరాభస్య తప్తకాంచనసప్రభా।
ఆస్యాద్వినిః సృతా జిహ్వా భక్ష్యతే కృష్ణ పక్షిభిః॥ 11-23-6(65447)
యుధిష్ఠిరేణ నిహతం శల్యం సమితిశోభనం।
రుదంత్యః పర్యుపాసంతే మద్రరాజం కులాంగనాః॥ 11-23-7(65448)
ఏతాః సుసూక్ష్మవసనా మద్రరాజం నరర్షభం।
క్రోశంత్యోఽథ సమాసాద్య క్షత్రియాః క్షత్రియర్షభం॥ 11-23-8(65449)
శల్యం నిపతితం నార్యః పరివార్యాభితః స్థితాః।
వాసితా గృష్టయః పంకే పరిమగ్నమివర్షభం॥ 11-23-9(65450)
శల్యం శరణదం శూరం పశ్యేమం వృష్ణినందన।
శయానం వీరశయనే శరైర్విశకలీకృతం॥ 11-23-10(65451)
ఏష శైలాలయో రాజా భగదత్తః ప్రతాపవాన్।
గజాంకుశధరః శ్రీమాఞ్శేతే భువి నిపాతితః॥ 11-23-11(65452)
యస్య రుక్మమయీ మాలా శిరస్యేషా విరాజతే।
శ్వాపదైర్భక్ష్యమాణస్య శోభయంతీవ మూర్ధజాన్॥ 11-23-12(65453)
ఏతేన కిల పార్థస్య యుద్ధమాసీత్సుదారుణం।
రోమహర్షణమత్యుగ్రం శక్రస్య త్వహినా యథా॥ 11-23-13(65454)
యోధయిత్వా మాహాబాహురేష పార్థం ధనంజయం।
సంశయం గమయిత్వా చ కుంతీపుత్రేణ పాతితః॥ 11-23-14(65455)
యస్య నాస్తి సమో లోకే శౌర్యే వీర్యే చ కశ్చన్।
స ఏష నిహతః శేతే భీష్మో భీష్మకృదాహవే॥ 11-23-15(65456)
పశ్య శాంతనవం కృష్ణ శయానం సూర్యవర్చసం।
యుగాంత ఇవ కాలేన పాతితం సూర్యమంబరాత్॥ 11-23-16(65457)
ఏష తప్త్వా రణే శత్రూఞ్శస్త్రతాపేన వీర్యవాన్।
నరసూర్యోఽస్తమభ్యేతి సూర్యోఽస్తమివ కేశవ॥ 11-23-17(65458)
శరతల్పగతం భీష్మమూర్ధ్వరేతసమచ్యుతం।
శయానం వీరశయనే పశ్య శూరనిషేవితే॥ 11-23-18(65459)
కర్ణినాలీకనారాచైరాస్తీర్య శయనోత్తమం।
ఆవిశ్య శేతే భగవాన్స్కందః శరవణం యథా॥ 11-23-19(65460)
అతూలపూర్ణం గాంగేయస్త్రిభిర్బాణైః సమన్వితం।
ఉపధాయోపధానాగ్ర్యం దత్తం గాండీవధన్వనా॥ 11-23-20(65461)
పాలయానః పితుః శాస్త్రమూర్ధ్వరేతా మహాయశాః।
ఏష శాంతనవః శేతే మాధవాప్రతిమో యుధి॥ 11-23-21(65462)
ధర్మాత్మా తాత సర్వజ్ఞః పారావర్యేణ నిర్ణయే।
అమర్త్య ఇవ మర్త్యః సన్నేష ప్రాణానధారయత్॥ 11-23-22(65463)
నాస్తి యుద్ధే కృతీ కశ్చిన్న విద్వాన్న పరాక్రమీ।
యత్ర శాంతనవో భీష్మః శేతేఽద్య నిహతః పరైః॥ 11-23-23(65464)
స్వయమేతేన శూరేణ పృచ్ఛయమానేన పాండవైః।
ధర్మజ్ఞేనాహవే మృత్యురాదిష్టః సత్యవాదినా॥ 11-23-24(65465)
ప్రనష్టః కురువంశశ్చ పునర్యేన సముద్వృతః।
స గతః కురుభిః సార్ధం మహాబుద్ధిః పరాభవం॥ 11-23-25(65466)
ధర్మేణ కురవః కేన పరిద్రక్ష్యంతి మాధవ।
హతే దేవవ్రతే భీష్మే దేవకల్పే నరర్షభే॥ 11-23-26(65467)
అర్జునస్య వినేతారమాచార్యం సాత్యకేస్తథా।
తం పశ్య పతితం ద్రోణం కురూణాం గురుముత్తమం॥ 11-23-27(65468)
అస్త్రం చతుర్విధం వేద యథైవ త్రిదశేశ్వరః।
భార్గవో వా మహావీర్యస్తథా ద్రోణోఽపి మాధవ॥ 11-23-28(65469)
యస్య ప్రసాదాద్బీభత్సుః పాండవః కర్మ దుష్కరం।
చకార స హతః శేతే నైనమస్త్రాణ్యపాలయన్॥ 11-23-29(65470)
యం పురోధాయ కురవ ఆహ్వయంతి స్మ పాండవాన్।
సోఽయం శస్త్రభృతాం శ్రేష్ఠో ద్రోణః శస్త్రపృథక్కృతః॥ 11-23-30(65471)
యస్య నిర్దహతః సేనాం గతిరగ్నరివాభవత్।
స భూమౌ నిహతః శేతే శాంతార్చిరివ పావకః॥ 11-23-31(65472)
ధనుర్ముష్టిరశీర్ణశ్చ హస్తావాపశ్చ మాధవ।
ద్రోణస్య నిహతస్యాపి దృశ్యతే జీవతో యథా॥ 11-23-32(65473)
వేదా యస్మాచ్చ చత్వారః సర్వాణ్యస్త్రాణి కేశవ।
అనపేతాని వై శూరాద్యథైవాదౌ ప్రజాపతేః॥ 11-23-33(65474)
చందనార్హావిమౌ తస్య బందిభిర్వందితౌ శుభౌ।
గోమాయవో వికర్షంతి పాదౌ శిష్యశతార్చితౌ॥ 11-23-34(65475)
ద్రోణం ద్రుపదపుత్రేణ నిహతం మధుసూదన।
కృపీ కృపణమన్వాస్తే దుఃఖోపహతచేతనా॥ 11-23-35(65476)
తాం పశ్య రుదతీమార్తాం ముక్తకేశీమధోముఖీం।
హతం పతిముపాసంతీం ద్రోణం శస్త్రభృతాం వరం॥ 11-23-36(65477)
బాణైర్భిన్నతనుత్రాణం ధృష్టద్యుంనేన కేశవ।
ఉపాస్తే వై మృధే ద్రోణం జటిలా బ్రహ్మచారిణీ॥ 11-23-37(65478)
ప్రేతకృత్యే చ యతతే కృపీ కృపణమాతురా।
హతస్య సమరే భర్తుః సుకుమారీ యశస్వినీ॥ 11-23-38(65479)
అగ్నీనాధాయ వివిధవచ్చితాం ప్రజ్వాల్య సర్వతః।
ద్రోణమాధాయ గాయంతి త్రీణి సామాని సామగాః॥ 11-23-39(65480)
కుర్వంతి చ చితామేతే జటిలా బ్రహ్మచారిణః।
ధనుర్భిః శక్తిభిశ్చైవ రథనీడైశ్చ మాధవ॥ 11-23-40(65481)
శరైశ్చ వివిధైరన్యైర్ధక్ష్యంతే భూరితేజసం।
త ఏతే ద్రోణమాదాయ గాయంతి చ రుదంతి చ॥ 11-23-41(65482)
సామభిస్త్రిభిరంతస్థైరనుశంసంతి చాపరే।
అగ్నావగ్నిం సమాధాయ ద్రోణం హుత్వా హుతాశనే॥ 11-23-42(65483)
గచ్ఛంత్యభిముఖా గంగాం ద్రోణశిష్యా ద్విజాతయః।
అపసవ్యాం చితిం కృత్వా పురస్కృత్య కృపీం తథా॥ ॥ 11-23-43(65484)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే స్త్రీపర్వణి స్త్రీవిలాపపర్వణి త్రయోవింశోఽధ్యాయః॥ 23 ॥

Mahabharata - Strii Parva - Chapter Footnotes
11-23-9 పరిమగ్నిమివ ద్విపమితి ఝ.పాఠః॥
11-23-13 అహినా వృత్రాసురేణ॥
11-23-15 భీష్మకృత్ భయంకరకర్మకృత్॥
11-23-21 శాస్త్రం ఆజ్ఞాం॥
11-23-22 నిర్ణియే పారావర్యేణ ।
పరావరౌ పరలోకేహలోకౌ తద్విషయేణ జ్ఞానేన।
తత్త్వజ్ఞానబలేన ప్రాణానధారయదిత్యర్థః।
పారపర్యేఽథ నిర్ణయ ఇతి ఛ.పాఠః।
పారాశర్యస్య నిర్ణయే ఇతి క.ట.పాఠః॥
11-23-26 ధర్మేషు కురవః కం ను పరిప్రక్ష్యంతి మాధవ।
గతే దేవవ్రతే స్వర్గం దేవకల్పే నరర్షభే ఇతి ఝ.పాఠః॥
11-23-34 శిష్యశరార్చితావితి క.పాఠః॥
11-23-23 త్రోయవింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.